Tuig van de Richel

Bruinvis. Foto Koos Dijksterhuis

Bruinvis. Foto Koos Dijksterhuis

Er was de afgelopen tijd ophef over het tuig van de richel, zoals premier Rutte de lefgozers noemde die in Zaandam het winkelcentrum terroriseerden. Ik dacht aan de zeehonden die met hun honderden liggen te luieren op zandplaat de Richel bij Vlieland. Ze zwaaien met hun onbeholpen vinnen naar passagiers op de veerboot die vlak langs de zandplaat vaart.

Die zandplaat blijft bij vloed boven water. Daarom liggen die zeehonden er. Die krijgen witte donsjongen en die kunnen niet zwemmen. Hun bontvacht zou doorweekt worden, ze zouden zinken of onderkoeld raken. Lees verder

Nieuwe ongewenste vlinder

Buxusmot. Foto Mathijs Deen

Buxusmot. Foto Mathijs Deen

Tien jaar geleden werd ie voor het eerst gevonden in Europa, en sinds een jaar zou je hem algemeen kunnen noemen. In ieder geval trof Mathijs Deen er een op de wand van zijn slaapkamer aan.

De nachtvlinder lijkt op een gerande spanner, maar heeft een strakkere rouwrand. Bovendien steekt zijn of in dit geval haar kont uit. Dat vrouwelijke achterwerk is puntig, opdat de vlinder haar eitjes ermee kan afzetten. Dat doet ze aan de onderkant van een buxusblaadje. Ze kan er een heel pakketje achterlaten. Lees verder

Zwaluwen

Boerenzwaluw nest met jongen. Foto Koos Dijksterhuis

Boerenzwaluw nest met jongen. Foto Koos Dijksterhuis

Hoog tegen de blauwe hemel schieten kleine vogels heen en weer. Het zijn zwaluwen en ze zijn op jacht. Ze zijn ook op trek, of gaan binnenkort. Het zijn huis- en boerenzwaluwen. Huiszwaluwen zijn van onder wit en van boven pikzwart met een witte stuit. Boerenzwaluwen zijn van onder gebroken wit en van boven donkerblauw, missen die witte stuit en hebben een langere,  diepgevorkte staart. Huiszwaluwen zijn bovendien wat kleiner en gedrongener dan boerenzwaluwen. De laatste vliegen doorgaans sneller dan huiszwaluwen, en ook lager, zeker als ze op trek zijn. Maar nu zwermen beide soorten door elkaar heen op jacht naar vliegende mieren en andere insecten. Lees verder

Woekerende ranken in minibos

Bosrank. Foto Koos Dijksterhuis.

Bosrank. Foto Koos Dijksterhuis.

Mijn tuin is een mini-natuurgebied. Het is ruwweg in tweeën verdeeld: een piepklein hooilandje en een piepklein bosje. In dat bosje woekeren klimplanten met een duizelingwekkende groeisnelheid. Als ik kijk, zie ik ze niet groeien, maar als ik even niet kijk, hebben ze zomaar een volgende struik geannexeerd.

Langs de zonnige westzijde vormen haagwindes een groene muur, maar daarachter, onder lommerrijke kruinen, kronkelt de bosrank om zich heen. Dat is een wilde clematis van kalkrijke bosgrond. In Nederland komt bosrank vooral voor in Zuid-Limburg en in de zuidelijke duinen. Zo noordelijk als Groningen hoort ie niet te leven. Lees verder

Kastanjes en eikels

Foto Koos Dijksterhuis

Foto Koos Dijksterhuis

De herfst staat voor de deur, en al blijkt dat niet uit het weer, het blijkt wel uit de kastanjes en eikels. Ieder jaar ben ik in maart verrast als de kastanjebladeren zich ontvouwen. In april maken de bloesemende kastanjekaarsen me blij. In mei denk ik steevast: ‘nu al?’ als de eerste knikkertjes uit de boom stuiteren. Minikastanjes. Kastanjettes, zou je kunnen zeggen. Het is nog geen september of de eerste rijpe, glanzende, roodbruine kastanjes liggen op de grasperken langs de straat en de eerste kapotgereden exemplaren op het wegdek… Lees verder

De herfstzang van de tjiftjaf

Tjiftjaf. Foto Koos Dijksterhuis

Tjiftjaf. Foto Koos Dijksterhuis

In het zonnige nazomerweer hoor ik dagelijks tjiftjaffen roepen en ook zingen. Tjiftjaffen broeden hier en kunnen in de zomer urenlang hun naam zingen. Ze arriveren in maart vanuit hun winterse bestemming rond de Middellandse Zee, zijn hier dan een paar maanden aan het zingen, om er in de loop van de zomer het zwijgen toe te doen. Maar in september beginnen ze ineens weer te zingen: “tjif tjaf, tjif tjaf”. Lees verder

Hagedis op het graf

Zandhagedis. Foto Koos Dijksterhuis

Zandhagedis. Foto Koos Dijksterhuis

Ooit zag ik zandhagedissen op Schiermonnikoog, maar daar zijn ze uitgestorven. Ook in de rest van het land verdwenen de reptielen gestaag. Alleen in de duinen, op de Veluwe en in een paar andere heidegebieden komen ze nog voor. Zowel het dichtgroeien als het machinaal afplaggen van hei is dodelijk voor zandhagedissen. Maar in de Hollandse duinen kun je op een rustige, zonnige plek nog op een luierende zandhagedis stuiten. Lees verder

Peper aan de muur en op het dak

Muurpeper. Foto Koos Dijksterhuis.

Muurpeper. Foto Koos Dijksterhuis.

Hoewel hun bloeitijd officieel al ruim een maand voorbij is, gaat muurpeper buiten boekje door nog steeds te bloeien. Muurpeper is een vetplantje, kan goed tegen zonnebrand en staat vaak op hete, droge, schaduwloze plaatsen.

De kanariegele vetplantjes met hun dikke, groene stengels groeien tussen straatstenen, op kaal zand, op platte daken en uit muren en kades. Steen en zand kunnen zo heet worden dat er een ei op te bakken is, maar muurpeper vindt het prima. Muurpeper houdt wel van een beetje klimaatverandering, zou je kunnen zeggen. Zelfs een jaarlijkse overstroming met zout zeewater krijgt muurpeper niet weg. In dat vette blad houdt de plant drinkwater vast voor slechtere tijden. Lees verder

Niet-bijtende spinnen

Kruisspin. Foto Koos Dijksterhuis

Kruisspin. Foto Koos Dijksterhuis

Gelukkig kunnen spinnen niet bijten. Dat wil zeggen: ons niet. Een huisspin – die grote zwarte die op harige poten door de kamer rent – bijt niet, de dunne trilspinnen – die het plafond en de wanden met rommelig rag behangen – bijten niet, en de dikke ronde kruisspin in haar web voor het raam bijt al evenmin. Gelukkig maar, want verder bijten ze van alles. Spinnen zijn niet kieskeurig. Trilspinnen moeten in huis maar afwachten wat ze te eten krijgen. Soms vergrijpen ze zich dan maar aan een soortgenoot, het eigen nageslacht desnoods. Lees verder