Koekoeksbloemen in de herfst

Avondkoekoeksbloem Foto Koos Dijksterhuis

Avondkoekoeksbloem Foto Koos Dijksterhuis

Avond-, dag- en echte koekoeksbloem; ik zie ze alle drie nog in bloei. De echte bloeit roze met slanke, sprietige bloemblaadjes. Dit is waarschijnlijk de mooiste van de drie, maar het zou kunnen dat mijn voorkeur beïnvloed wordt door de groeiplaatsen. Dag- en avondkoekoeksbloemen houden van voedselrijke grond langs bosranden, op oevers en in bermen, terwijl echte koekoeksbloemen liever in bloemrijk grasland staan, een oogstrelende omgeving die in ons van mest doordrenkte land schaars wordt. De dagkoekoeksbloem heeft ook roze bloemblaadjes, maar bredere dan de echte; hij lijkt meer op de avondkoekoeksbloem al bloeit die dan ook wit. Lees verder

Laatbloeiers

Witte dovenetel Foto Koos Dijksterhuis

Witte dovenetel Foto Koos Dijksterhuis

Zolang het niet vriest blijven nog heel wat soorten planten bloeien. Iedere herfst krijg ik er lezersvragen over, met de suggestie dat de late bloei aan klimaatverandering ligt. En naarmate de vorst conform de klimaattrend langer op zich laat wachten, bloeien sommige planten langer door. Veel bloemen die nu nog bloeien, staan te boek als bloeiend tot september.

Dat veel bloemsoorten nog bloeien, betekent nog niet dat ze bossen bloemen vormen. De meeste zomerbloeiers zijn ver over hun piek en bloeien hier en daar nog met een halfslachtige bloem, en sommige lentebloeiers krijgen nog even een kleine opleving, een stuiptrekking voor de winter begint. Lees verder

Distelboorvlieg – één van ruim vierhonderd veroorzakers van plantengallen

Gal in akkerdistel Foto Jeanette Essink

Gal in akkerdistel Foto Jeanette Essink

Na mijn Natuurdagboek over de ananasgal laatst, stuurde Arnold Grosscurt mij zijn pas nieuwe boek Plantengallen. Dat is een lijvige uitgave in een harde kaft, met uitleg over en 1400 foto’s van ruim vierhonderd soorten gallen. Erin grasduinend raak ik onder de indruk van de verscheidenheid van die plantenwoekeringen en van het helse karwei dat zo’n boek moet zijn geweest. Insectenexpert Grosscurt was er tien jaar mee bezig. Lees verder

Een uur extra

Jet(lag) Foto Koos Dijksterhuis

Jet(lag) Foto Koos Dijksterhuis

Voor mij is het een cadeautje: de wisseling tussen zomertijd en wintertijd. Eind maart is het ineens tot half negen ’s avonds licht, wat een feestelijk lentegevoel geeft. Bovendien is het ’s morgens niet meer zo vroeg dag. Eind oktober komt er een uur bij! Een uur op bed, een uur bij het vuur, een uur in een boek… Bovendien is het ’s morgens niet meer zo laat dag. Lees verder

Haaientanden en roggenkiezen

De oogst van 2 uur zoeken Foto Koos Dijksterhuis

De oogst van 2 uur zoeken Foto Koos Dijksterhuis

Zoon en ik zoeken bij Cadzand-Bad naar de haaientanden waar deze badplaats bekend om staat. In het dorp zijn haaientanden van chocola te koop en er staat een reuzenhaaientand als standbeeld. Het is een monument  ter nagedachtenis geworden, want de bijna 50 miljoen jaar oude bodemlaag met de haaientanden is rigoureus bedolven onder dikke lagen opgespoten zand. We vinden er niet één. Wonderlijk dat een badplaats één van zijn toeristische trekpleisters om zeep helpt. Lees verder

Oeroude schelpen

Zwinkokkel Foto Koos Dijksterhuis

Zwinkokkel Foto Koos Dijksterhuis

Zoon en ik zijn in Cadzand-Bad en zoeken langs het strand de veldjes schelpengruis af. Het is eb, het strand is vrij breed, we lopen door het leeggestroomde Zwin tot de slenk. We hopen op fossiele haaientanden, waar Cadzand beroemd om is, en op exotische schelpen, zoals tolhorens, schaalhorens en mantels. Lees verder

Een dagje naar West-Vlaanderen

Ooievaarsbek. Foto Koos Dijksterhuis

Ooievaarsbek. Foto Koos Dijksterhuis

Als ik vanuit Zeeuws-Vlaanderen de grens naar West-Vlaanderen oversteek, verandert het landschap meteen. Is het Zeeuws-Vlaamse landschap al iets minder aangeharkt dan de rest van Nederland, het West-Vlaamse landschap in België is een verademing na het steriele Nederland.

De weg is gezoomd met populieren en slingert langs stokoude hoeves door graslanden met vleeskoeien. Oude dijken geven reliëf aan die weilanden – glooiingen die in Nederland zouden worden platgewalst. Kleine hoogteverschillen zorgen voor verschillen op de meter: wat vochtiger onderaan, wat droger bovenop, koeler op de noord-, zonniger op de zuidzijde. Dat uit zich in andere bloemen en insecten. Oneffenheden geven bovendien dekking aan vogels en kleine zoogdieren, die er holletjes in kunnen graven. Lees verder

De mooiste paddestoelen ter wereld

Scharlaken wasplaat. Foto Koos Dijksterhuis

Scharlaken wasplaat. Foto Koos Dijksterhuis

Op Schiermonnikoog laat ik mijn groep Trouwlezers mijn lievelingsplekken zien. Daar zijn enkele vochtige duinvalleien bij. Daar groeit de halve Rode Lijst aan zeldzame planten, de valleien horen tot de botanische hoogtepunten van Nederland of zelfs Europa. Schoongefilterd, kalkrijk water welt er op.

De orchideeën zijn allemaal uitgebloeid. Alleen een enkele dophei, tormentil en koekoeksbloem staat te bloeien alsof de herfst nog lang op zich laat wachten. Maar het is volop herfst en dat betekent paddestoelen. Er zijn diverse soorten vuurrode zwammetjes die van deze duinvalleien houden. Ik hoef me niet te beperken tot: kom in de lente terug, dan zul je eens wat zien, we knielen op het mos rond een groep felrode zwammen die het korte gras kleur geven. Lees verder

Steenloper met vlag

Steenloper. Foto Koos Dijksterhuis

Steenloper. Foto Koos Dijksterhuis

De wind is na een stormachtige dag gaan liggen en met de veertien Trouwlezers fiets ik door de polder van Schiermonnikoog naar de Oude Steiger. Het is vloed. De steiger lijkt te drijven op een bladstille Waddenzee. Zo stil zie je de Waddenzee niet vaak…

Op het slikdepot hippen tapuiten, graspiepers en kneuen. Altijd iets te halen daar – zaden en insecten. Futen en eidereenden liggen op het water. De futen duiken soms onder, de eiders houden zich roerloos als reuzendobbers. Lees verder

Valse mutatie van paddestoeltje

Stervende essentakken. Foto Koos Dijksterhuis

Stervende essentakken. Foto Koos Dijksterhuis

In het Schokkerbos bij Schokland werd in 2012 het eerste valse essenvlieskelkje van Nederland gevonden op het steeltje van een levend essenblad, tijdens een excursie van de Mycologische Vereniging Flevoland. Essenvlieskelkjes groeiden tot dan toe alleen op dode twijgjes en bladsteeltjes. De paddestoelenkenners verbaasden zich over de groeiplaats en legden het fraaie witte zwammetje onder de microscoop. Wat bleek? Er zaten haakjes aan de sporenzakjes. Gewone essenvlieskelkjes hebben daar geen haakjes. Het was een nieuwe soort: vals essenvlieskelkje. Lees verder