Herfst

Spinneweb. Foto Koos Dijksterhuis

Spinneweb. Foto Koos Dijksterhuis

Het mag dan nog een paar weken zomer heten, in de natuur is de herfst al lang begonnen., De meeste planten zijn uitgebloeid, de meeste vogels uitgebroed. Er bloeien nog planten en er broeden nog vogels, maar ze zijn over hun groeispurt resp. broedpiek heen. Veel vogels trekken reeds zuidwaarts. Insecten hebben hun piek ook achter de rug. De eerste bomen blozen in herfstkleuren, de eerste eikels vallen.

De zon is nog warm, maar staat een stuk lager dan we gewend waren, en het wordt al om half negen donker. Gelukkig kunnen we dankzij de klimaatverandering op zonnige dagen tot in december buiten zitten. In september komen zelfs zwoele avonden in toenemende mate voor en ook los daarvan is september een prachtige maand. Lees verder

Wespennest

Wesp bij nest. Foto Koos Dijksterhuis

Wesp bij nest. Foto Koos Dijksterhuis

Boven mijn voordeur zit de hele zomer al een wespennest. De wespen vliegen af en aan. Ze brengen prooien en zoetigheid naar het jonge broed in de spouw. Menigeen zou direct een ongediertebestrijder inschakelen, die gekleed in een hermetisch ruimtepak met spuitbussen in de weer zou gaan. Als ze nou op ooghoogte af en aan zouden vliegen, was het vervelend geworden, al hoef ik alleen maar af en toe in en uit te lopen. Maar de wespen vliegen niet op ooghoogte, ze bewonen een penthouse op ongeveer twintig centimeter boven kruinniveau en vliegen over me heen. De brievenbus zit onderaan; niemand heeft last van de wespen. Lees verder

Meidoorn na de zomer

Bessen en bloemen Foto Koos Dijksterhuis

Bessen en bloemen Foto Koos Dijksterhuis

De meidoornbessen zijn rood aan het worden. Er rijpt een feestmaal van bessen voor de trekvogels die in aantocht zijn. De bessen kunnen losse meidoornstruiken of –bomen, maar ook complete hagen en bosranden doen blozen.

De meidoornbessen gaan soms vergezeld door vogelkersen, sleedoornpruimen, lijsterbessen, hazelnoten, kardinaalsmutsen en Gelderse rozenbottels. Gelders roos is helemaal geen roos en draagt geen echte rozenbottels, maar vruchtjes die vogels niet eens zo op prijs stellen. Lees verder

Vliegende miereneters

Groene specht Foto Jeanette Essink

Groene specht Foto Jeanette Essink

De een-na-mooiste specht van Europa vind ik de groene. Hier in bosarm Groningen zie ik bijna nooit groene spechten. Als ik er elders een zie, ben ik blij. Nochtans meende ik er ooit een te horen op Schiermonnikoog, jaren geleden, toen daar op een enkele doortrekker na nog niet eens bonte spechten voorkwamen. Lees verder

Drie zijden, drie bloemen, drie blaadjes

Pijlkruid Foto Koos Dijksterhuis

Pijlkruid Foto Koos Dijksterhuis

Op mijn vijftiende bracht ik een weekend door in een roeiboot, dobberend op veenplassen. Ik was met de Christelijke Jeugdbond voor Natuurstudie en zag mijn eerste wouwaapjes, mijn eerste kwak en honderden purperreigers. Ook kwam ik in aanraking met allerlei waterplanten, zoals watereppe, waterscheerling, krabbescheer, kikkerbeet en pijlkruid. De eerste twee heb ik als koppel onthouden, het koppel met de k’s. Als ik krabbescheer zie, denk ik altijd even aan kikkerbeet en andersom. Lees verder

Boleten op rode stelen

Fluweelboleten Boletus subtomentosus. Foto Koos Dijksterhuis

Fluweelboleten Boletus subtomentosus. Foto Koos Dijksterhuis

In het bos vind ik langs het pad onder beuken en eiken enkele fluweelboleten. Boleten zijn een familie van paddestoelen met een hoog Bommelgehalte. Ze hebben vaak rondborstige stelen en dikke hoeden, waaronder de sporen zich ontwikkelen in buisjes of poriën, en niet tussen plaatjes, zoals bij veel zwammen. Veel boleten verschijnen in juli al, zeker als het een natte juli is, zoals dit jaar. Ze blijven verschijnen tot in de herfst. Lees verder

Vliegen op de stront

Schorsvlieg en twee strontvliegen Foto Koos Dijksterhuis

Schorsvlieg en twee strontvliegen Foto Koos Dijksterhuis

Ben ik als Groninger eens in Overijssel, is de eerste de beste zijweg de Groningeresweg. Die wil ik beslist inlopen, peinzend over de straatnaam. Het is één Groninger, twee Groningers, en op Groningse wijze spreekt men van Groninger droge of liever nog van Grunneger dreuge worst. Ah natuurlijk: de weg naar de Groninger es.

Mijn geliefde is niet Grunnegs maar maakt geen bezwaar. Wij bereiken een loofbos. Er staan fluweelboleten in de berm en panteramanieten, familieleden van de vliegenzwam, maar dan grijsbruin met witte spikkels. Tijdens de natte julimaand kwam het zwammenseizoen op gang en er staan ook reeds ontbindende eekhoorntjesbroden en wit beschimmelde zwammen die onherkenbaar zijn. Maar de zwavelkopjes rond een dode stronk zijn in de kracht van hun leven. Lees verder

Warm voor meerkoeten

Meerkoet. Foto Koos Dijksterhuis

Meerkoet. Foto Koos Dijksterhuis

Op mijn achttiende had ik tijdelijk meer belangstelling voor de stad dan voor de ommelanden. Toch liet ik me door een vriend overhalen tot een winterweekend van de Vogelwerkgroep. Wij sliepen in een barak. De ramen stonden wijd open, het vroor en ik klappertandde in mijn te dunne slaapzak.

Na een ontbijt van havermout lieten wij ons voor de kar spannen van een onderzoekje naar meerkoetengedrag. We zouden “protocolleren”, en dat verzamelen van wetenschappelijke gegevens leek ons nuttiger dan recreatief rondvogelen. Bijkomend voordeel was dat we niet veel hoefden te fietsen, maar konden wandelen, waar we eindelijk warm van zouden worden. Lees verder

Hemelsblauwe gentianen

Klokjesgentiaan. Foto Koos Dijksterhuis

Klokjesgentiaan. Foto Koos Dijksterhuis

Op een klein heideveld bij Vught, waar voormalig Trouwcolumnist Jeroen Thijssen mij mee naartoe neemt, zijn tussen de pijpestrootjes stukken grond afgeplagd. Er bloeien struikhei en dophei, tormentil en klokjesgentiaan. Klokjesgentiaan! Lang geleden dat ik die zag. Een facebookbericht van boswachter Pauline Arends dat ze honderden klokjesgentianen had gezien, herinnerde me eraan dat het klokjesgentianentijd is. Met de natte julimaand achter de rug zou het een goed klokjesgentianenseizoen kunnen zijn. Beter dan vorig jaar tenminste, toen er klokjesgentianenschaarste heerste. Lees verder

Bossch broekbos en blauwgrasland

Grote pimpernel Foto Koos Dijksterhuis

Grote pimpernel Foto Koos Dijksterhuis

De spoorbrug in de Moerputten bij Den Bosch is gesloten voor treinen, maar opengesteld voor wandelaars. De rails liggen er nog, met staalplaten ertussen die bij elke stap een bekkenslag laten knallen. De brug strekt zich in lengterichting uit over een lange, smalle vijver midden in een broekbos. Alsof de spoorwegenbouwers de onhandigste plek zochten voor de oversteek.

Culinair journalist Jeroen Thijssen, die voorheen een likkebaardende rubriek in deze krant schreef, houdt behalve van eten ook van natuur. Hij woont in Vught en nodigde me uit. Ik woonde ooit in Den Bosch en toen was die spoorbrug verboden terrein. Lees verder