Hij is er! Handboek voor Natuurwandelingen

In dit handboek maak je kennis met de meest uiteenlopende landschappen: duinen, stranden, heiden, bossen, akkers, heuvels, rivieren, meren en moerassen. Elk landschap heeft zijn eigen planten, bloemen, insecten en zoogdieren. In verruigde rietvelden tref je blauwborsten aan, in vochtige duinvalleien en op zilte strandvlakten vind je de zeldzame parnassia, in drassige heidevelden hoor en zie je in het prille voorjaar heikikkers, die in paartijd prachtig blauw kleuren. In elk jaargetijde en bij elk weertype valt er weer iets anders te ontdekken.

Koos Dijksterhuis attendeert je op wat er zoal te zien is tijdens deze lange wandeltochten, en waar je op kunt letten. Het is het ideale natuurboek voor iedereen die graag meer wil waarnemen tijdens het wandelen, maar niet goed weet waar te beginnen.

Koos Dijksterhuis studeerde biologie en sociologie in Groningen. Hij heeft een dagelijkse column over natuur in Trouw, is columnist van Bionieuws en Vroege Vogels, geeft vrolijke lezingen en schrijft vormvaste verzen op rijm. Eerder publiceerde hij de boeken Een Groenlander in Afrika, Winnen van de Bierkaai, Akkervogels, De kiekendieven van het Oldambt, Jong&Wild, De spreeuw en Eilandgevoel.

Uitgeverij Atlas Contact | 248 p. | Paperback | €19,99 | ISBN 9789045035208 | ook als e-book

Borst- of beflijster

Beflijster. Foto Koos Dijksterhuis

Beflijster. Foto Koos Dijksterhuis

In mijn tienjarige loopbaan als natuurdagboekanier kreeg ik twee keer een lezersvraag over een merel met een witte streep op zijn borst. Beide waarnemingen werden begin mei gedaan, midden in de tijd dat beflijsters door Nederland trekken. April en mei is hun trektijd.

Beflijsters zijn zwarte lijsters met zilvergrijze vleugels en een opvallend witte borstband. Ze hadden beter borstlijsters dan beflijsters kunnen heten; dat is misschien zelfs een kuisere naam. Hoewel dominees vanouds een witte bef op hun zwarte toga droegen; een behoorlijk kuise dracht. Lees verder

Tip: laat rupsen uw pinksterbloemen maaien!

Oranjetipje op pinksterbloem Foto Koos Dijksterhuis

Oranjetipje op pinksterbloem Foto Koos Dijksterhuis

De bloei van pinksterbloem en look-zonder-look is op zijn hoogtepunt. Look-zonder-look heet look omdat het naar ui ruikt en heet zonder-look omdat het geen familie van de uien is. Pinksterbloemen heten pinkster, hoewel ze slechts zelden tijdens Pinksteren uitbundig bloeien. Ze hadden beter paasbloem kunnen heten. Het is zelfs de vraag of ze dit jaar, met een laat begin van de lente en een vrij vroeg vallend Pasen en dus Pinksteren, tijdens dat weekend nog bloeien. Lees verder

Klappies in de kruin

Klapeksterpaar Foto Jan van Diermen

Klapeksterpaar Foto Jan van Diermen

Dat ik in Roemenië nauwelijks klapeksters zie, komt volgens vogelonderzoeker Jan van Diermen doordat de doorgaans zichtbare vogels aan het nestelen zijn. “Dan leven ze een paar weken onopvallend.” In een gebied van zo’n vijfduizend hectare rond zijn Roemeense woonstek heeft Jan zeven klapeksternesten gelokaliseerd en is hij er nog drie op het spoor. Hij wijst op een witte abeel waarin zowel kramsvogels als klapeksters broeden. Een schel geluid bewijst de aanwezigheid van een klapekster, maar we zien hem niet. Wel zien we laag in de kruin het kramsvogelnest. De kramsvogel, een stevig gebouwde lijster, vliegt weg. “De klapeksters nestelen veel hoger”, wijst Jan, “je herkent het nest aan de pluizen wol.” Lees verder

“Klapeksters zijn conjunctuurgevoelig”

Klapekster Foto Jan van Diermen

Klapekster Foto Jan van Diermen

In Roemenië logeer ik bij Jan van Diermen, wiens vrouw daar een ecologische tuinderij runt. Jan is er manus van alles en onderzoekt vogels, klapeksters vooral.

Klapeksters zijn zangvogels die zich gedragen alsof ze roofvogels zijn. Ze jagen op onder meer insecten, muizen en hagedissen. Die spietsen ze aan een doorn of klemmen ze in een V van takken.; een bijzondere vorm van voorraadbeheer. “Zo maken ze optimaal gebruik van periodieke pieken in voedselaanbod”, verklaart Jan, “zoals veenmollen tijdens de valavond. Veenmollen zijn grote krekels die dan tegelijk actief worden en uit hun holletjes kruipen. Ik heb een klapekster in een kwartier eens acht veenmollen zien scoren, die hij tussendoor boven in een populier tussen takjes klemde; razendsnel!” Zo leggen ze een voorraad aan als prooien het talrijkst zijn, handig als ontbijt voor de kuikens. Lees verder

Vertier op Schiermonnikoog?

Bordje op Schiermonnikoog Foto Koos Dijksterhuis

Bordje op Schiermonnikoog Foto Koos Dijksterhuis

Het nieuwe gemeentebestuur op Schiermonnikoog wil toeristen langer op het eiland houden. Sinds de uitvinding van de democratie is er geen nieuw gemeentebestuur op Schiermonnikoog geweest dat toeristen weg wil jagen, al werden toeristen meestal badgasten genoemd. Een enorm waterpretpark op het wad tussen beide steigers is het ruigste plan dat ooit gesmeed werd om badgasten te lokken. Lees verder

Amsterdamse gieren naar Sardinië

Vale gier Foto Koos Dijksterhuis

Vale gier Foto Koos Dijksterhuis

Op de website van Artis lees ik dat er veertien vale gieren zijn losgelaten op Sardinië, waaronder twee uit Artis. Nog niet zolang geleden werden gieren zoals alle roofdieren fanatiek bejaagd en bijna uitgeroeid. Vervolgens werden ze beschermd maar gingen ze ten onder aan landbouwvergif en gebrek aan prooidieren. Dode koeien, geiten en andere landbouwhuisdieren worden uit vrees voor ziekten opgeruimd. Lees verder

Bonte vogel in de kers

Een Nederlandse, niet pikzwarte vliegenvanger. Foto Jeanette Essink

Een Nederlandse, niet pikzwarte vliegenvanger. Foto Jeanette Essink

’s Avonds kom ik thuis na een reis van twee weken. In de schemer zie ik nog net dat de sering bloeit, dat de kers bloesemt en dat de appel op het punt staat. Die kersenboom is groot en zijn bloesem is het beste te zien uit de slaapkamer. De volgende morgen schuif ik het gordijn open en sta ik ermee op ooghoogte… Lees verder

Bij met klaverzuring

Witte klaverzuring Foto Koos Dijksterhuis

Witte klaverzuring Foto Koos Dijksterhuis

Onder de frisgroen uitbottende beuken en eiken zijn de bodembedekkers aan het uitbloeien. Bosanemoon, dalkruid en klaverzuring kunnen witte tapijtjes leggen in het bos. In het vroege voorjaar dringt er genoeg zonlicht door tot op de bodem en slaan die fraaie bloemen hun slag.

Witte klaverzuring is één van de drie klaverzuringen die in Nederland voorkomen. Hoewel plantenwinkels exotische klaverzuringen verkopen als gelukbrengers in huis, en er in tijdschriften en kranten bij verhalen over klavers geheid een klaverzuring afgebeeld staat, is klaverzuring geen klaver. Klavers en klaverzuringen hebben niets met elkaar te maken, al lijkt hun blad wel op elkaar. Lees verder

Meeuwen met zwarte koppen

Zwartkopmeeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Zwartkopmeeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Boven het water in de haven van Den Oever zwermen kokmeeuwen, zilvermeeuwen, stormmeeuwen en kleine mantelmeeuwen. Ineens vallen me tientallen meeuwen op die een nog zwartere kop hebben dan de kokmeeuwen.

De meeste zijn kleiner, en hebben afgeronde vleugels die van onder donker zijn en van boven juist heel licht. Dat zijn dwergmeeuwen. Er vliegen ook grotere bij, met een nóg sterker zwart-wit contrast tussen kop en lijf: zwartkopmeeuwen. Beide soorten meeuwen kom ik in Nederland weleens tegen, maar niet vaak. Ik vind het altijd heel bijzonder om deze prachtige meeuwen te zien. Lees verder

Hoogtepunten: pelikanen

Roze pelikanen. Foto Koos Dijksterhuis

Roze pelikanen. Foto Koos Dijksterhuis

Een hoogtepunt op de lijst vogels die we tijdens de Trouwlezersreis in de Donaudelta zien zijn de pelikanen. Een zwerm pelikanen zeilt over, even denk je: wat zijn dat nou? Gieren in ooievaarskleuren? Maar die gigantische snavels maken overduidelijk: pelikanen.

Pelikanen zijn de grootste vogels van Europa. Ze hebben vleugels als van arenden, een lijf waarin je een knobbelzwaan samen met een grote trap kwijt zou kunnen en misschien past er dan ook nog een flamingo bij in. En een bakkes waarvoor geen superlatief toereikend is. Lees verder