Hij is er! Handboek voor Natuurwandelingen

In dit handboek maak je kennis met de meest uiteenlopende landschappen: duinen, stranden, heiden, bossen, akkers, heuvels, rivieren, meren en moerassen. Elk landschap heeft zijn eigen planten, bloemen, insecten en zoogdieren. In verruigde rietvelden tref je blauwborsten aan, in vochtige duinvalleien en op zilte strandvlakten vind je de zeldzame parnassia, in drassige heidevelden hoor en zie je in het prille voorjaar heikikkers, die in paartijd prachtig blauw kleuren. In elk jaargetijde en bij elk weertype valt er weer iets anders te ontdekken.

Koos Dijksterhuis attendeert je op wat er zoal te zien is tijdens deze lange wandeltochten, en waar je op kunt letten. Het is het ideale natuurboek voor iedereen die graag meer wil waarnemen tijdens het wandelen, maar niet goed weet waar te beginnen.

Koos Dijksterhuis studeerde biologie en sociologie in Groningen. Hij heeft een dagelijkse column over natuur in Trouw, is columnist van Bionieuws en Vroege Vogels, geeft vrolijke lezingen en schrijft vormvaste verzen op rijm. Eerder publiceerde hij de boeken Een Groenlander in Afrika, Winnen van de Bierkaai, Akkervogels, De kiekendieven van het Oldambt, Jong&Wild, De spreeuw en Eilandgevoel.

Uitgeverij Atlas Contact | 248 p. | Paperback | €19,99 | ISBN 9789045035208 | ook als e-book

Tips tegen katten

Kat op nestkast Foto Annelieke Loman

Kat op nestkast Foto Annelieke Loman

Op mijn vraag of en hoe ik zanglijsters moet en kan beschermen tegen katten, kreeg ik twee dozijn reacties. Geen van de respondenten noemt mij een kattenhater, niemand vindt dat ik onze miljoenen loslopende roofhuisdieren als een vorm van natuurlijke selectie moet zien en dat de tuinvogels zich maar moeten aanpassen.

Iedereen vindt dat vogels beschermd moeten worden tegen katten en sommigen verklaren bij elke kat die ze in hun tuin zien woest zwaaien en water plenzend naar buiten stormen. Dat doe ik ook weleens, maar ik sta niet altijd op de uitkijk om elke vijf minuten een volgende kat weg te sturen. Lees verder

Hoefblad lokt hommel

Groot hoefblad + akkerhommel 7282 Foto Koos Dijksterhuis

Groot hoefblad + akkerhommel 7282 Foto Koos Dijksterhuis

Nu het lente is vormen de bosanemonen witte, en de speenkruiden gele tapijten. De eerste hondsdraf bloeit en dovenetels laten hun blad uit de grond schieten. Klein hoefblad bloeit met gele zonnetjes en groot hoefblad met roze knotsen. Nog even en die grote hoefbladen zijn uitgebloeid, waarna hun hoefbladen verschijnen. Die zijn inderdaad groot, om niet te zeggen reusachtig: een halve meter in doorsnee. Om in korte tijd zijn enorme bladeren op te pompen, heeft groot hoefblad vocht en voedsel nodig. De plant is dan ook te vinden op zompige, voedselrijke bodems; langs sloten en andere wateren. Lees verder

De eerste vlinder

Gehakkelde aurelia Foto Koos Dijksterhuis

Gehakkelde aurelia Foto Koos Dijksterhuis

De eerste vlinder die ik deze laat begonnen lente zag, was niet eens een dagpauwoog, citroenvlinder of kleine vos. Het was een gehakkelde aurelia. Er waaide nog een frisse wind, maar Aurelia zat zich op een beschut plekje in de zon op te warmen.

Nederland lag vanouds aan de noordgrens van het leefgebied van gehakkelde aurelia’s. Sinds een jaar of dertig zijn ze gestaag algemener geworden in Nederland, vermoedelijk dankzij klimaatverandering. Je zou een op warmte gestelde vlinder niet zo vroeg verwachten, maar sommige gehakkelde aurelia’s overwinteren in Nederland in de strooisellaag op de grond, onder boomstronken, in dichte houtwallen en holle bomen. Lees verder

Wie wil er geen blauwborst zien?

Blauwborst m. Foto José Jansen

Blauwborst m. Foto José Jansen

Een week van huis en de lente blijkt losgebarsten. ’s Morgens zorgt het aanzwellende koor van roodborstje, heggenmus, winterkoning, koolmees, pimpelmees, merel, zanglijster, vink, groenling, zwartkopje en tjiftjaf voor een aangenaam ontwaken. Tijdens een wandeling door het natuurmonument Kardinge bij Groningen dienen allerlei pas gearriveerde zuiderlingen zich aan. Lees verder

Zilvermeeuw op het dak

Zilvermeeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Zilvermeeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Het ochtendlicht schildert een zilvermeeuw oranje. De meeuw is vroeg uit de veren – misschien was hij de meeuw die ik door het open raam goedemorgen hoorde wensen toen ik vanmorgen wakker werd. Die zilvermeeuwen kunnen in het voorjaar een keel opzetten. En in Haarlem broeden ze op de daken, ook op het dak waaronder ik slaap. Lees verder

De impopulaire aalscholver

Aalscholver. Foto Koos Dijksterhuis

Aalscholver. Foto Koos Dijksterhuis

In hun broedkolonies vliegen de aalscholvers af en aan. Ze baltsen en slepen takken de bomen in voor hun nesten. Ze zijn gekleed in vol ornaat: hun wit met gele kelen steken mooi af tegen hun bijna zwarte lijf en de blauwe lucht erachter. Hun poep is wit en kalkt de bomen waarin ze nestelen eveneens wit. Die bomen zijn kaal want ze kunnen niet tegen de overmatige bemesting door de aalscholvers. Zo rollen ze hun eigen broedplaats op. Lees verder

Stilte!

Foto Koos Dijksterhuis

Foto Koos Dijksterhuis

Wegens cupidale betrekkingen pendel ik veel tussen Groningen en Haarlem. Per trein kan ik via Lelystad of Amersfoort, via Amsterdam of Leiden. Over Leiden is een omweg, maar scheelt twee overstappen. Met de auto duurt de reis (zonder files) half zo lang als per trein (zonder vertragingen) en kan ik stapels boeken meenemen. Maar die kan ik onderweg niet lezen, zoals in de trein. Lees verder

Geen spechten, wel klevers

Boomklever. Foto Koos Dijksterhuis

Boomklever. Foto Koos Dijksterhuis

Op de dag dat ik met vogelonderzoeker Willem van Manen een hol van een specht bezocht, kreeg ik een e-mail van Trouwlezeres Ans van Horssen, waarin zij vroeg welke vogels het voormalige spechtennest in haar tuin hadden gekraakt. ‘Is het een koolmezenpaar?? Ze hebben een ‘mooie blauw/zilvergrijze rug en een gele buik’.  Op de foto’s stond een boomklever. Er zat ook een foto bij van de bonte specht die uit zijn hol koekeloert. Even dacht ik aan een jonge grote bonte specht, maar het was een kleine bonte, een wel heel leuke broedvogel voor in de tuin – veel bijzonderder dan die boomklever. Lees verder

Hoe bescherm je vogels tegen katten?

Kat op de kast Foto Stijn Aern

Kat op de kast Foto Stijn Aern

De zanglijster had de hoofdrol en zong uit volle borst in het natuurdagboek van gisteren. Vorig jaar werd het lijsternest in mijn tuin door een kat uitgehaald, met moederlijster en al. Als de zingende lijsterman deze lente een vrouwtje krijgt, weet ik niet hoe ik het nest kan beschermen. Geen kruid is tegen katten gewassen, geen hoge pieptoon houdt ze weg, geen versperring houdt ze tegen. Alleen hoge hekken met schrikdraad zouden werken, maar die zijn vanwege de struiken en bomen niet haalbaar, nog afgezien van hun lelijkheid. Ik wil niet in een vesting wonen en zonder begroeiing is er voor vogels ook weinig te beleven. Lees verder

Lijster aan de klimop

Zanglijster in klimop. Foto Koos Dijksterhuis

Zanglijster in klimop. Foto Koos Dijksterhuis

Het is weer tijd een lans te breken voor een essentiële factor in de stadsnatuur: klimop. Aan het snoeien van mijn klimop kom ik maar niet toe. In de nazomer bloeit hij met kleine, gele bloempjes die weliswaar geen opvallende verschijningen zijn, maar een compleet leger van zweefvliegen en bijen van stuifmeel voorzien. Die knip ik niet af. En in nu rijpen de bessen, die zo belangrijk zijn voor vogels. Zeker na zo’n koude nawinter zijn klimopbessen de redding voor menige merel, spreeuw, huismus, zanglijster, Turkse tortel en houtduif. Lees verder