Hij is er! Handboek voor Natuurwandelingen

In dit handboek maak je kennis met de meest uiteenlopende landschappen: duinen, stranden, heiden, bossen, akkers, heuvels, rivieren, meren en moerassen. Elk landschap heeft zijn eigen planten, bloemen, insecten en zoogdieren. In verruigde rietvelden tref je blauwborsten aan, in vochtige duinvalleien en op zilte strandvlakten vind je de zeldzame parnassia, in drassige heidevelden hoor en zie je in het prille voorjaar heikikkers, die in paartijd prachtig blauw kleuren. In elk jaargetijde en bij elk weertype valt er weer iets anders te ontdekken.

Koos Dijksterhuis attendeert je op wat er zoal te zien is tijdens deze lange wandeltochten, en waar je op kunt letten. Het is het ideale natuurboek voor iedereen die graag meer wil waarnemen tijdens het wandelen, maar niet goed weet waar te beginnen.

Koos Dijksterhuis studeerde biologie en sociologie in Groningen. Hij heeft een dagelijkse column over natuur in Trouw, is columnist van Bionieuws en Vroege Vogels, geeft vrolijke lezingen en schrijft vormvaste verzen op rijm. Eerder publiceerde hij de boeken Een Groenlander in Afrika, Winnen van de Bierkaai, Akkervogels, De kiekendieven van het Oldambt, Jong&Wild, De spreeuw en Eilandgevoel.

Uitgeverij Atlas Contact | 248 p. | Paperback | €19,99 | ISBN 9789045035208 | ook als e-book

Wachten op zangers

Tuinfluiter. Foto Koos Dijksterhuis

Wemelt het in Nederland al van de kleine, beweeglijke zangvogels, in Spanje zijn er nog meer. Ze laten zich niet zien, en als ze zich toch laten zien, zien ze er eender uit. Ze zingen veel maar zelfs hun liedjes lijken op elkaar.

Na aankomst in Grazalema, in de bergen niet ver van Gibraltar, maken we een ommetje en worden we meteen getrakteerd op de luide zang van onze eigen vertrouwde zwartkop. Die herken ik wel, al lijkt zijn lied op dat van de tuinfluiter, die iets ingetogener en merelachtiger zingt. In Zuid-Spanje zijn tuinfluiters dun gezaaid, toch komen we er twee tegen. Lees verder

Kanjer van een sprinkhaan

Egyptische treksprinkhaan. Foto Koos Dijksterhuis

Uit mijn kindertijd herinner ik me graslandjes waar het ritselde van de sprinkhanen. Daarvoor moet je nu naar het buitenland. In weinig landen zijn insecticiden zo in trek als in Nederland, en hoewel sommige liefhebbers ervan beweren dat insecten niet van insecticiden doodgaan, wordt ons land zo onderhand toch behoorlijk insectenarm. Sprinkhaanplagen hoeven we niet te vrezen. Lees verder

Wimpelstaart

Wimpelstaart. Foto Koos Dijksterhuis

Wandelend in de Andalusische bergen blijkt de zon ’s morgens verrassend snel aan kracht te winnen, wat vooral bergopwaarts voelbaar is. We snakken algauw naar de schaduw van steen- of kurkeiken. De winterregens zijn nog maar net achter de rug en veel bloemen bloeien nog, maar de grond ziet er hard en droog uit en de bergbeekjes zijn opgedroogd of gekrompen tot iele stroompjes en stilstaande poelen. Lees verder

Blije kraaien

Alpenkraaien. Foto Koos Dijksterhuis

Ze komen in Europa maar op een paar plekken voor, en niet altijd in het hooggebergte. Ik ben altijd blij verrast als ik hun opgewonden geleuter hoor. Nu ben ik blij verrast in Ronda, een oud stadje in Andalusië. Ronda wordt gespleten door een 120 meter diepe kloof en bovenop de klip wachten wij op een terras op ons glaasje prik. De wind giert door de kloof en boven de wind uit kletsen de alpenkraaien erop los. Lees verder

Grote bok op gele bol

Distelboktor. Foto Koos Dijksterhuis

Op wandelvakantie in de bergen van Andalusië geniet ik van vogels, bloemen en insecten. De lente is er, zeker in de valleien, een paar weken verder dan bij ons. Veel bloemen die bij ons nog in knop stonden, zijn hier al uitgebloeid.

Ook in Spanje doet de mens zijn best de overige levensvormen te verdringen, met bijvoorbeeld plantages van jonge olijfbomen in strakke rijen, op een kaalgeschoren en -gespoten ondergrond, die in de brandende zon ligt uit te drogen. De bloemen-, insecten- en vogelrijkdom wijkt ook op het Spaanse platteland voor de door Europa gesubsidieerde intensivering van de landbouw. Lees verder

Violen zijn blauw

Hondsviooltje. Foto Koos Dijksterhuis

Veel blauwe viooltjes lijken op elkaar, maar in mei en juni bloeien vooral hondsviooltjes. Bosviooltjes en maartse viooltjes bloeien eerder. Hondsviooltjes zijn bijna net zulke liefhebbers van de duinen als duinviooltjes, en zijn dan ook te vinden op Schiermonnikoog. Duinviooltjes zijn er ook, maar hun blauw is paarser, en meestal zijn hun onderste kroonbladen veel lichter paarsblauw, tot wit toe, met een geel hartje. Duinviooltjes zijn driekleurig. Lees verder

Grasmus krasmus

Grasmus. Foto Koos Dijksterhuis

Nu Pinksteren voor de deur staat, lijkt het me tijd voor een vogel die in tongen zingt, of die door allen verstaan wordt. Spotvogels, bosrietzangers en spreeuwen imiteren allerlei andere vogels, maar of ze door hun inspiratiebronnen verstaan worden, is niet te achterhalen.

Wie zich doorgaans niet laat zien of horen, maar in de lente juist wel, is de grasmus. Zijn wispelturige deuntje is nauwelijks te beschrijven. Maar het begint met een krasserige ondertoon: grasmus krasmus. Lees verder

Roze postelein

Roze winterpostelein. Foto Koos Dijksterhuis

In de bosjes bij ons huisje op Schiermonnikoog bloeien kleine, lila bloemen. De bloemetjes staan op stengels die door twee tegenover elkaar liggende blaadjes heen groeien. Dat lijkt althans zo, de blaadjes groeien natuurlijk uit de stengel. De blaadjes staan een beetje omhoog gekruld, zodat ze samen een kommetje vormen. Het doet denken aan winterpostelein, maar dat heeft nog kleinere bloemetjes die bovendien wit zijn. Lees verder

Urn van wesp

Urntjeswesp. Foto Ben Bulsink

Vorig jaar mailde Ben Bulsink uit Enschede me over een pottenbakkersminiatuurtje, dat hij op het doek van de parasol aantrof. Het was gekleid, schreef hij, “van gedroogde modder, met een prachtige hals, ongeveer een centimeter groot. Ik heb het van de parasol gehaald (die moest naar binnen) en in een jampotje bewaard. Er leek een wormpje in te zitten. Na een paar dagen bleek het wormpje niet meer te vinden. Welk beest kan dat prachtige kruikje geboetseerd hebben?” Lees verder