Bruine kiekendief

Bruine kiekendief. Foto Koos Dijksterhuis
Bruine kiekendief. Foto Koos Dijksterhuis

Kiekendieven zijn zwevers. Zo’n bruine kiekendief als op de foto zweeft bijvoorbeeld vlak boven het riet, om als hij in een open watertje een prooi ziet, een verrassingsaanval uit te voeren.

Bij voorkeur zweeft een jagende kiekendief tegen de wind in, om zich boven een prooi bliksemsnel te keren en zich er met een duw van de plotselinge rugwind bovenop te storten.

Voor een rat, meerkoet of jonge eend moet dat een verbijsterende ervaring zijn. Zo scharrel of peddel je onbekommerd rond, een moment later hang je in de lange klauwen van een kiekendief.

Als jongen van tien ploeterde ik een keer met mijn fiets over een oud, deels door riet overgroeid pad. Vlak voor mijn neus stegen twee bruine kiekendieven op, de een droeg een prooi mee. Ik dacht dat het een jong konijn was. Die kiekendieven moeten net zo verrast zijn geweest door mij als het konijntje door hen.

In die tijd banjerde ik onbekommerd door rietvelden en heb ik wel eens een nest van een kiekendief ontdekt. Die nesten, van bruine en blauwe kiekendieven, lagen op een droog stukje grond tussen het riet. Ik zag ze pas als ik vlakbij kwam en de vogels alarmerend boven mij hingen. Grauwe kiekendieven waren toen al van ’s lands ooit algemeenste roofvogel in een zeldzaamheid veranderd, hun nesten heb ik nooit in het riet gevonden. De laatste broedparen zijn in de jaren ’90 van riet naar tarwe, gerst en luzerne geswitcht. Tarwe- en gierstvelden lijken wel wat op rietvelden. Luzerneakkers niet, luzerne is een klaverachtig veevoergewas, maar onder luzerne is een nest wel onzichtbaar, zodat naïeve jongens zoals ik ze niet kunnen vinden.

Grauwe kiekendieven zijn grijs, blauwe zijn nog grijzer, al zijn beider eega’s bruin met een witte stuit. Van bruine kiekendieven zijn de vrouwen bruin met crèmekleurig schouders en voorhoofd. Jonge vogels, zoals op de foto, lijken daarop, maar hebben meer lichte vlekken. Soms schemert het wit van vleugels en staart van een volwassen mannetje al door.

(Natuurdagboek Trouw vrijdag 28 april 2017)