Meeuwen met zwarte koppen

Zwartkopmeeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Zwartkopmeeuw. Foto Koos Dijksterhuis

Boven het water in de haven van Den Oever zwermen kokmeeuwen, zilvermeeuwen, stormmeeuwen en kleine mantelmeeuwen. Ineens vallen me tientallen meeuwen op die een nog zwartere kop hebben dan de kokmeeuwen.

De meeste zijn kleiner, en hebben afgeronde vleugels die van onder donker zijn en van boven juist heel licht. Dat zijn dwergmeeuwen. Er vliegen ook grotere bij, met een nóg sterker zwart-wit contrast tussen kop en lijf: zwartkopmeeuwen. Beide soorten meeuwen kom ik in Nederland weleens tegen, maar niet vaak. Ik vind het altijd heel bijzonder om deze prachtige meeuwen te zien.

Dwergmeeuwen vliegen in april en mei vaak noordwaarts langs de kust, over het IJsselmeer of andere meren. Soms broeden er enkele dwergmeeuwen in Nederland, tussen kokmeeuwen of sterns op verse zandplaten of schaars begroeide oevers, maar de meeste zijn onderweg naar de landen rond de Botnische Golf.

Zwartkopmeeuwen broeden her en der in Zuid-Europa, ze hebben een tamelijk versnipperd leefgebied. Vooral in Zuidoost-Europa zijn ze present. Vele zwartkopmeeuwen overwinteren aan de Zwarte-Zeekust.

In de lente trekken ze noordwaarts en in Nederland broedden ze in de jaren dertig voor het eerst, maar hebben ze zich pas in de jaren tachtig gevestigd als vaste broedvogels. Die eerste broeders in de jaren dertig waren trouwens gepaard met kokmeeuwen, waarschijnlijk bij gebrek aan andere zwartkopmeeuwen. Waarom die kokmeeuwen akkoord gingen met een partner van een andere soort? Misschien vielen ze op de gitzwarte meeuwenkoppen.

Tegenwoordig broeden zwartkopmeeuwen met honderden, volgens Sovon Vogelonderzoek soms zelfs met tweeduizend paren bij ons, vooral in het deltagebied en meestal tussen de kokmeeuwen. In Zeeland heb ik er inderdaad vrij veel gezien. Ook op vogeleilandje De Kreupel in het IJsselmeer bij Andijk zag ik tussen de kokmeeuwen eens verschillende zwartkopmeeuwen in hun prachtige zomerkleed. En toen ik vorig jaar voor mijn Handboek voor Natuurwandelingen een wandeltocht maakte door de weilanden van de Eempolder, hoorde ik ineens de opgewonden, katachtige kreten van zwartkopmeeuwen. Twee van deze schoonheden vlogen over me heen!

(Natuurdagboek Trouw maandag 30 april ’18)