Mooie, slimme (Vlaamse) gaaien

Vlaamse gaai. Foto Koos Dijksterhuis

De gaaien zijn al een tijdje druk in de weer met elkaar versieren en beminnen en samen een nest bouwen. De eieren zullen begin april gelegd worden. In mijn tuin zitten ze vaak met hun tweeën in de kers, waarna ze afdalen naar de appelboom. Vanuit de appelboom springen ze om beurten op de grond om tussen de rottende bladeren van vorig en de opkomende spruiten van dit jaar te wroeten, of om in het gras te pikken.

Er liggen zaden en er zijn larven, gaaien hebben een brede smaak. Zelfs eikels lusten ze, zoals bekend. Ze zijn zelfs gek op eikels en de eikels die ze in de herfst begraven hebben, zijn nu lekker zacht en lichter verteerbaar. Zo wordt een voedselvoorraad lekkerder naarmate ie minder vers is, wat voor voedselvoorraden uitzonderlijk is. Je kunt vlees laten besterven, bonen laten fermenteren en wijn laten rijpen. Wat een wijnkelder is voor ons, is een eikelvoorraad voor een Vlaamse gaai. De eikels die ze niet op kunnen, ontkiemen. Zo verspreiden gaaien hun eigen voedselbomen. Akkervogels zijn vogels die op akkers leven. Maar gaaien zijn zelf akkerbouwers, of liever: bosbouwers!

“Vlaamse” mag je niet meer zeggen, want dan worden lieden van andere nationaliteiten jaloers. Tegenwoordig zijn het gaaien, ongeacht hun herkomst of woonplaats. Gaaien zijn, net als eksters, één van de mooiste vogels die we hebben. Rozebruin, met zwarte bakkebaarden en natuurlijk die glanzende, helblauwe veertjes op hun vleugels; zo kleurrijk zijn maar weinig vogels. En zo algemeen dat ze in bijna ieder bos of park en in onbetegelde tuinen goed te zien zijn.

Het door een kijker begluren en fotograferen van gaaien is dan weer relatief lastig, want als kraaiachtigen worden gaaien door mensen met verouderde vooroordelen verguisd en bejaagd. En als kraaiachtigen horen gaaien tot de slimste vogels, dus weten ze precies dat ze moeten vluchten als een mens iets langwerpigs op ze richt.

(Natuurdagboek Trouw maandag 25 maart 2019)