Zwam met klonen

Dennenvoetzwam. Foto Ans Bos

Ans Bos stuurde een foto van een paddestoel, die als een dienblad gevuld was met glaasjes – een krans van kleine paddestoelen. Een prachtig gezicht maar wat was hier aan de hand? Paddestoelen kunnen beschimmeld raken, of andere zwammen soldaat maken. Had de deze paddestoel last van parasiterende zwammen? Of vormde de paddestoel klonen, die hij of zij op de hoed liet groeien?

Op waarneming.nl wisten sommigen het antwoord: de tweede optie was de juiste. Het betrof een dennevoetzwam en oude dennevoetzwammen doen dat wel eens: een kleine heksenkring bovenop de hoed laten groeien. Het is een bijzonder verschijnsel. Het wordt wel eens regeneratie genoemd, net als het vermogen van sommige dieren een beschadigd of afgebroken lichaamsdeel weer aan te laten groeien. Zeesterren kunnen dat met hun poten, krabben met hun scharen en hagedissen met hun staart.

De dennenvoetzwam is onder bosbouwers gevreesd, want de paddestoel kan naaldbomen te gronde richten. Niet alleen dennen, ook sparren zijn de klos, vooral douglassparren. Nou worden grote, dikke douglassparren vaak gekapt omdat bet exoten zijn, waarvan dan beweerd wordt dat het beter is voor de natuur dat ze oprotten. Maar dat een zwam ze doet oprotten is niet de bedoeling, want als een mens het met de motorzaag doet, levert zo’n spar aardig wat op aan hout.

‘Necrotroof’, zo heet het parasitaire karakter van de dennevoetzwam, wat betekent dat ie zowel op levend als dood hout kan leven. Dat komt erop neer dat als zo’n zwam zich op nog een levende boom vestigt, dat die boom daardoor in zijn binnenste en aan zijn wortels gaat rotten, waardoor die boom sterft en de zwam nog jaren van het dode hout smult.

In de nazomer verschijnen de verse zwammen, die dan van geel fluweel lijken. Vervolgens worden ze steeds donkerder bruin, tot bijna zwart toe. Op oude exemplaren kunnen langs de randen van de hoed nieuwe hoedjes oprijzen.

(Natuurdagboek Trouw maandag 31 december ’18)